Nu ik met pensioen ben, verwachten onze vrienden ineens dat ik elk etentje regel: ben ik lastig, of word ik gewoon gebruikt?

“Doe nou niet zo moeilijk, jij bent nu toch met pensioen.”

Dat zei een van onze vrienden gewoon aan tafel, alsof het de normaalste zaak van de wereld was. Iedereen lachte een beetje ongemakkelijk, behalve ik. Ik voelde meteen dat ik óf mijn mond moest houden voor de sfeer, óf eindelijk moest zeggen wat me al maanden dwarszat.

Wij hebben al ruim dertig jaar dezelfde vriendengroep. Vier stellen, al sinds de kinderen klein waren. Eerst op de camping, later etentjes, verjaardagen, weekendjes weg in eigen land. De laatste vijftien jaar deden we elke maand een uitgebreid diner, meestal op zaterdag. Niet chic of zo, maar wel met aandacht. Drie gangen, goede wijn, lang tafelen.

En eerlijk is eerlijk: ik regelde bijna altijd alles. Niet omdat iemand dat ooit officieel had gevraagd, maar zo is het gegroeid. Ik maakte de appgroep aan, prikte data, hield rekening met dieetwensen, maakte vaak het menuvoorstel, en als het bij iemand anders thuis was, nam ik alsnog het dessert mee of stuurde ik nog even: “Zullen we om half zeven doen?”

Ik vond dat lang helemaal niet erg. Ik werkte in de zorg, onregelmatige diensten, dus dan gaf het me juist plezier als iets gezellig en soepel liep. Maar sinds ik afgelopen voorjaar met pensioen ben, lijkt iedereen te denken dat ik fulltime beschikbaar ben voor de vriendengroep.

Dan kreeg ik berichten als: “Kun jij even een datum prikken?” “Wil jij weer iets verzinnen voor volgende maand?” “Als we het bij ons doen, kun jij dan helpen met de boodschappenlijst?” En laatst zelfs: “Jij vindt dat toch leuk.”

Dat laatste vond ik misschien nog het irritantst. Alsof iets wat je jarenlang vrijwillig doet, vanzelf een taak wordt waar anderen recht op hebben.

Mijn man vond dat ik het te zwaar opnam. Die zei: “Laat het van je af glijden. We hebben het toch gezellig met z’n allen? Straks maak jij van iets leuks een gedoe.”

Daar zat ook wel iets in, vond ik. Want ik bén soms iemand die te lang wacht met iets zeggen, en dan ineens fel reageert. Dat weet ik van mezelf. Ik had waarschijnlijk veel eerder moeten aangeven dat ik het anders wilde.

Maar intussen gebeurde er van alles waar ik me aan stoorde. Als we bij ons thuis aten, hielp bijna niemand echt. Dan bleef iedereen nog lekker natafelen terwijl ik met mijn man de keuken in dook. En mijn man helpt echt wel, daar niet van, maar hij doet dan de vaatwasser en vindt het verder prima. De hele voorbereiding, het menu, in huis halen, tafel, servetten, rekening houden met wie geen vlees meer eet of geen lactose wil, dat kwam toch meestal bij mij terecht.

Vorige maand zei ik in de groepsapp: “Nu ik meer vrije tijd heb, wil ik daar juist zelf over kunnen beschikken. Ik zou het fijn vinden als we de organisatie voortaan gewoon laten rouleren, per stel. Dus niet alleen het koken, maar ook datum prikken en praktische dingen. Dan is het voor iedereen duidelijk.”

Ik dacht eigenlijk: nette oplossing, klaar.

Nou, niet dus.

De eerste reactie was: “Wat formeel ineens.” Daarna: “Moeten we hier nou een schema voor gaan maken?” En iemand anders zei: “Dat is toch wel erg bureaucratisch voor een vriendendiner.”

Ik voelde me meteen aangevallen en reageerde ook kortaf. Iets in de trant van: “Blijkbaar is het alleen onnodig zolang ik het gratis en geruisloos doe.” Daar werd de sfeer niet beter van.

Een vriendin belde me later. Ze zei: “Volgens mij maak jij er nu een principekwestie van.” Ik zei: “Nee, ik probeer juist te voorkomen dat ik me ga ergeren.” Toen zei ze: “Maar jij bent altijd degene geweest die het overzicht hield. Niet iedereen is daar handig in.”

Ik hoorde vooral: laat jij het maar gewoon doen.

Mijn man vond dat ik olie op het vuur gooide. “Waarom moet er nou per se een concreet schema komen? Je kunt toch ook gewoon per keer kijken?” Maar dat “per keer kijken” betekent in de praktijk dat iedereen stil blijft tot ik iets regel. Dat heb ik hem ook gezegd.

Toen kwam het punt waarop het echt vastliep. Het volgende diner zou eigenlijk bij ons zijn, zoals wel vaker, omdat wij redelijk centraal wonen en een grote eettafel hebben. In de app vroeg iemand: “Hoe laat zullen we er zijn?” Ik heb toen geantwoord: “Ik organiseer deze keer niet, totdat we duidelijke afspraken hebben over hoe we het voortaan verdelen.”

Stilte.

Een dag later reageerde iemand: “Als het zo ingewikkeld wordt, moeten we misschien gewoon stoppen met die maandelijkse diners.”

En daar schrok ik toch van. Want ondanks alles zijn dit wel mensen met wie we al decennia optrekken. We hebben elkaar gezien in scheidingen, mantelzorg, kinderen die het huis uit gingen, gedoe met werk, gezondheid. Het zijn niet zomaar kennissen.

Maar tegelijk dacht ik ook: dus liever stoppen dan één keer per vier maanden zelf iets regelen?

Toen kreeg ik nog een privébericht van een van de mannen uit de groep. Heel vriendelijk bedoeld, denk ik. “We waarderen echt wat je altijd doet, maar het moet wel gezellig blijven. Misschien kun jij het nog even trekken en dan kijken we later verder.”

Nog even. Dat is dus precies hoe het al jaren gaat.

Mijn man is nu vooral bang dat het escaleert en dat we straks buiten de groep vallen. Hij zei gisteren: “Soms moet je niet alles zo scherp neerzetten. We zijn zestig-plus, moeten we nu echt ruzie maken over een etentje?”

Daar heeft hij ook weer een punt, en toch voelt het voor mij niet als ruzie over een etentje. Het gaat voor mij meer over dat ik sinds mijn pensioen ineens gezien word als iemand die toch niks anders te doen heeft. Terwijl ik juist blij was dat ik eindelijk zelf over mijn tijd kon gaan. Ik pas ook op mijn kleinkind, ik sport, ik heb gewoon mijn eigen leven.

En ik ben niet heilig hierin. Ik heb zelf meegewerkt aan dit patroon door altijd maar te regelen en pas iets te zeggen toen ik al geïrriteerd was. Als ik eerder normaal mijn grens had aangegeven, was het misschien nooit zo hoog opgelopen.

Maar ik vind nog steeds niet dat “we houden het informeel” moet betekenen dat één iemand ongemerkt alles draagt.

Nu is de sfeer in de app stroef, mijn man vindt dat ik moet toegeven, en ik twijfel ineens aan mezelf. Ben ik nu te star in iets wat gewoon gezellig had moeten blijven, of is het heel redelijk om na al die jaren te zeggen: jongens, we doen dit samen of niet? Wat zouden jullie doen?