Zeventien jaar lang hoorde ik bij Henk, maar bij zijn afscheid was ik alleen de buurman

De afspraak in mijn telefoon stond nog op donderdag, half tien. Henk, controle longarts. Ik had er een vrije ochtend voor aangevraagd en die niet meer teruggedraaid. Tegen de tijd dat mijn telefoon me eraan herinnerde, was Henk al gecremeerd.

Ik wist niet eens op welke dag.

Dat is nu drie weken geleden. Ik ben negenenvijftig, rijd op de bus in de regio Arnhem en ben niet iemand die veel persoonlijke dingen op internet zet. Maar ik blijf hetzelfde gesprek in mijn hoofd voeren. Tijdens het rijden, onder de douche, bij de zelfscan. Steeds bedenk ik iets wat ik had moeten zeggen.

Henk woonde zeventien jaar naast me. Hij was zestien jaar ouder en had vroeger een kapperszaak. Toen ik er kwam wonen, wees hij me erop dat ik mijn fiets verkeerd neerzette. Die stond volgens hem voor de doorgang, hoewel je er met gemak langs kon.

We waren dus niet meteen vrienden.

Dat kwam pas toen mijn relatie uitging. Ik had wekenlang de gordijnen dicht en at voornamelijk broodjes uit het tankstation. Henk belde op een avond aan met te veel macaroni. Dat zei hij tenminste. Later begreep ik dat hij die speciaal had gemaakt.

Zijn vrouw leefde toen nog. Ria. Bij haar kon je niet weg zonder iets mee te krijgen, al was het een half pak koekjes dat volgens haar anders toch maar oud werd.

Na haar overlijden verschoof er iets. Eerst ging ik op zondag koffie drinken omdat het zo stil bij hem was. Later at ik er vaak ook. Hij keek naar wielrennen, ik meestal op mijn telefoon. Soms zeiden we een uur bijna niets.

Ik had zelf geen kinderen. Mijn broer woonde in Groningen en we belden met verjaardagen. Henk was gewoon degene bij wie ik naar binnen liep als er iets was.

Andersom ook, dacht ik.

De laatste twee jaar werd hij benauwder. Boodschappen werden lastig, de trap naar zijn slaapkamer ook. Ik haalde medicijnen en ging mee naar afspraken als mijn rooster het toeliet. Niet altijd met evenveel geduld. Ik heb weleens in de auto gezegd dat hij nou eindelijk moest luisteren naar die arts, waarna hij de hele terugweg zijn mond hield.

Zijn zus Marijke belde bijna iedere avond. Zij is zelf in de zeventig en woont in Zeeland. Haar man heeft Parkinson. Dat vertel ik erbij omdat het anders lijkt alsof zij nooit iets deed. Ze kwam minder vaak, maar regelde achter de schermen behoorlijk veel.

Toch was ik degene die zag dat zijn brood beschimmelde. Die merkte dat hij dezelfde trui al vier dagen droeg. Dingen die je niet hoort tijdens een telefoontje.

Toen hij onverwacht werd opgenomen, belde ik Marijke. Twee dagen later overleed hij. Ik was die middag nog geweest. Hij had gevraagd of ik zijn oplader wilde meenemen, maar toen ik terugkwam, sliep hij. Een verpleegkundige zei dat ik best even naar huis kon.

Marijke belde om kwart voor elf.

Ik weet nog dat ik meteen vroeg waar hij nu was. Een rare vraag misschien. Ik kon niet verdragen dat hij ergens lag en ik niet wist waar.

Ze zei dat de uitvaartondernemer kwam en dat ze me de volgende dag zou bellen.

Dat deed ze ook. Over zijn kleding, eerst. Of ik wist waar het blauwe jasje hing. Daarna zei ze dat het afscheid heel klein zou zijn, alleen de familie.

Ik zei: ‘Ja, dat snap ik.’

Dat zei ik echt. Alsof we iets hadden afgesproken waar ik het mee eens was.

Pas nadat ik had opgehangen, dacht ik: maar ik dan?

Ik heb een dag gewacht. Vervolgens stuurde ik een bericht dat ik graag bij het afscheid wilde zijn. Dat ik geen toespraak hoefde te houden of vooraan hoefde te zitten. Ergens achterin was goed.

Dat laatste vind ik nu moeilijk om terug te lezen.

Marijke belde terug. Ze klonk moe.

‘Henk heeft altijd gezegd dat hij geen gedoe wilde. Alleen ons eigen kleine clubje.’

‘Maar wist hij dat ik daar niet onder viel?’ vroeg ik.

Het bleef even stil.

‘Ach, Peter. Dat heeft hij niet zo uitgesplitst.’

Ze zei dat ze heel dankbaar waren voor alles. Heel dankbaar. Daarna vroeg ze of ik nog wilde kijken of er een verzekeringsmap in de kast lag.

Ik heb die map gezocht. Ook het blauwe jasje. Ik heb zelfs nog gecontroleerd of er een vlek op zat.

Die avond stuurde ik haar een veel te lang bericht. Over de ziekenhuisritten, de zondagen, Kerstmis. Dat ik blijkbaar wel dichtbij genoeg stond om zijn ondergoed te wassen, maar niet om afscheid te nemen.

Dat was gemeen. Vooral omdat zij net haar broer kwijt was.

Maar ik meende het ook.

Haar antwoord kwam de volgende ochtend. Ze begreep dat ik verdriet had, schreef ze, maar zij ging niet vlak voor de uitvaart een discussie voeren over wie hoeveel had gedaan.

Daar had ze gelijk in. Alleen was dat niet de discussie die ik wilde voeren. Of misschien toch een beetje. Ik weet het niet meer zo goed.

Op donderdag ben ik naar de bouwmarkt gereden. Ik had niets nodig. Uiteindelijk kocht ik lampen die niet in mijn keuken passen. Toen ik thuiskwam, zag ik een bericht van zijn nicht op Facebook. Een foto van bloemen en een tekst over een mooi, intiem afscheid.

Dus woensdag was het geweest.

Sindsdien hoor ik overal dingen die het nog ingewikkelder maken. Een oud-collega van Henk zei dat hij vaak over mij praatte. ‘Peter regelt dat wel’, zei hij dan. Dat deed me eerst goed. Later niet meer.

Marijke vertelde dat Henk bang was geweest mij te veel te belasten. Dat hij daarom soms tegen haar zei dat ze mij niet moesten bellen.

Ik had liever gehad dat hij dat tegen mij had gezegd. Al had ik waarschijnlijk geroepen dat hij niet zo moest zeuren.

Zijn nicht appte vorige week. Ze had foto’s gevonden waar ik op stond, van een barbecue en een vakantiehuisje in Drenthe. Of ik die wilde hebben. Ze schreef ook dat ze niet had geweten dat ik niet was uitgenodigd.

Ik heb haar gevraagd niet met haar moeder te gaan bellen daarover. Het afscheid kan toch niet opnieuw.

Morgen komt ze de foto’s brengen. Ik heb gezegd dat ze koffie kan blijven drinken. Ze vroeg hoe ik Henk eigenlijk had leren kennen.

Ik moest daar even van slikken. Daarna heb ik geantwoord dat ik het morgen wel vertel.