“Waarom heb je mij nooit begrepen, mam?” – Mijn leven tussen liefde en verwijt
‘Waarom heb je mij nooit begrepen, mam?’ Mijn stem trilt, mijn handen klemmen zich om de rand van de keukentafel. Buiten tikt de regen tegen het raam, de geur van natte bladeren dringt door het ventilatierooster. Mijn moeder, Marjan, kijkt me aan met die blik die ik zo goed ken: vermoeid, maar koppig. ‘Iris, je overdrijft weer. Je weet dat ik altijd het beste met je voor heb gehad.’
Ik slik. De woorden die ik al jaren inslik, branden op mijn tong. ‘Altijd het beste? Of altijd wat jij het beste vond?’
Ze draait zich om, schenkt zichzelf nog een kop thee in. Haar handen trillen lichtjes. ‘Je was altijd zo gevoelig, Iris. Je moest gewoon wat sterker worden.’
Mijn jeugd flitst aan me voorbij. De zondagochtenden waarop ik in mijn kamer zat te tekenen, terwijl beneden mijn ouders ruzieden over geld. Mijn vader, Henk, gooide ooit een bord kapot omdat de rekeningen zich opstapelden. Mijn moeder die dan haar lippen stijf op elkaar hield en mij later toefluisterde: ‘Niet huilen, Iris. Dat maakt het alleen maar erger.’
Ik was acht toen ik voor het eerst besloot dat ik niet meer wilde huilen. Ik wilde sterk zijn, zoals mama. Maar elke keer als ik probeerde te praten over wat me dwarszat – op school, over vriendinnen die me buitensloten, over de angst dat papa misschien niet meer thuiskwam – kreeg ik hetzelfde antwoord: ‘Niet zo aanstellen.’
Nu ben ik dertig en woon ik weer tijdelijk bij mijn moeder, na een mislukte relatie en een burn-out die me maandenlang in bed hield. Mijn spullen staan in dozen in de gang. Mijn leven voelt als een onafgemaakt schilderij.
‘Mam,’ probeer ik opnieuw, zachter nu. ‘Ik heb je nodig gehad. Niet als iemand die zegt dat ik sterk moet zijn, maar als iemand die zegt dat het oké is om zwak te zijn.’
Ze zucht diep en kijkt naar buiten. ‘Weet je nog hoe vaak ik alleen was met jou? Je vader werkte nachtdiensten, ik deed alles zelf. Ik had geen tijd om te huilen.’
‘Maar ik ben jouw kind! Ik had jou nodig!’
De stilte tussen ons is dik en zwaar. In de woonkamer klinkt het zachte gezoem van de koelkast, verder niets.
Plotseling hoor ik de voordeur dichtslaan. Mijn broer, Sander, komt binnen. Hij gooit zijn jas over de stoel en kijkt van mij naar mama. ‘Weer ruzie?’ vraagt hij met een scheve grijns.
‘Bemoei je er niet mee,’ snauw ik.
Sander haalt zijn schouders op en pakt een biertje uit de koelkast. ‘Jullie maken altijd ruzie over hetzelfde. Misschien moet je gewoon accepteren dat mam niet verandert.’
‘En jij dan? Jij doet alsof alles normaal is!’
Hij lacht schamper. ‘Ik heb geleerd om niet alles zo serieus te nemen.’
‘Ja, dat is makkelijk als je nooit iets voelt,’ bijt ik hem toe.
Mama kijkt ons allebei aan en haar ogen worden vochtig. ‘Ik heb mijn best gedaan,’ fluistert ze.
Ik voel mijn woede wegebben en er blijft alleen verdriet over. ‘Misschien hebben we allemaal ons best gedaan,’ zeg ik zacht.
Die avond lig ik in bed en luister naar het zachte getik van de regen op het dakraam. Mijn gedachten razen. Waarom is het zo moeilijk om elkaar te begrijpen? Waarom voelt het alsof we allemaal in ons eigen eilandje zitten, terwijl we onder hetzelfde dak wonen?
De volgende ochtend vind ik een briefje op de keukentafel: “Iris, sorry voor gisteren. Ik weet niet altijd hoe ik er voor je moet zijn. Maar ik hou wel van je.”
Ik staar naar haar handschrift – hoekig, haastig – en voel iets in mij breken en helen tegelijk.
Later die dag loop ik door het park in ons dorp, langs de vijver waar ik vroeger met Sander eendjes voerde. Een oude vrouw zit op een bankje en glimlacht naar me. Ik glimlach terug en denk aan alle moeders en dochters die elkaar niet begrijpen, maar toch steeds weer proberen contact te maken.
Thuis zet ik thee voor mama en mij. Als ze binnenkomt, zeg ik: ‘Misschien kunnen we samen leren hoe we beter naar elkaar luisteren.’
Ze knikt langzaam en haar ogen glanzen.
Is het ooit te laat om opnieuw te beginnen? Of zijn familiebanden juist sterk genoeg om alles te doorstaan – zelfs als we elkaar soms niet begrijpen?