Ik miste niet alleen mijn man, maar ook wie wij samen ooit waren

Ik weet eigenlijk niet precies wanneer het begon. Mensen vragen dat wel eens alsof er één moment was, één ruzie, één klap met een deur. Maar zo ging het niet bij ons. Het ging stiller. Gemener ook, op een rustige manier.

Jeroen en ik waren zestien jaar samen. Twaalf getrouwd. Twee kinderen, een rijtjeshuis in Amersfoort, een leasefiets voor hem, een tweedehands Toyota voor mij die altijd naar natte hond rook terwijl wij helemaal geen hond hebben. Gewoon een leven. Niet perfect, maar wel van ons.

En toch mis ik, als ik eerlijk ben, niet eens alleen de oude Jeroen. Ik mis vooral hoe wij vroeger samen waren. Dat makkelijke. Dat ik hem aankeek en al wist wat hij dacht. Dat hij thuiskwam, zijn tas in de gang gooide en meteen riep:

“Waar ben je?”

Alsof hij echt blij was dat ik er was.

De laatste jaren liep hij vaak langs me heen alsof hij te laat was voor iets wat belangrijker was dan ik. Werk, meestal. Altijd werk. Hij is teamleider bij een installatiebedrijf en sinds er mensen tekort zijn, staat hij overal tegelijk. Ik snap dat heus. Ik ben niet dom. Ik weet hoe duur alles is geworden. De boodschappen, de energierekening, contributie van hockey, de kapotte wasdroger die natuurlijk nét stukgaat als je hem het hardst nodig hebt.

Maar begrip is iets anders dan geen pijn voelen.

Ik werkte minder uren toen onze dochter Lotte klein was. Dat was toen logisch. “Tijdelijk”, zeiden we. Dat tijdelijke werd jaren. Ineens was ik degene die alles opving. Schoolplein, tandarts, de moeder van Jeroen in Soest die steeds vergeetachtiger werd, de administratie, de kinderfeestjes, de vieze sporttassen, alles. Als er iemand thuis moest zijn voor de cv-monteur, was ik dat.

Jeroen zei vaak:

“Ik doe dit toch ook voor ons?”

En ik knikte dan. Omdat het ergens ook waar was. Dat maakte het juist zo ingewikkeld.

Maar op een avond, het was een dinsdag geloof ik, zat ik aan tafel de overblijfbijdrage over te maken terwijl ik ook nog een appje kreeg van de mentor van onze zoon Mees, en Jeroen stond bij het aanrecht zijn mail te lezen. Ik vroeg of hij vrijdag mee kon naar het gesprek op school.

Hij zuchtte. Niet eens heel hard. Gewoon zo’n kleine zucht waar alles in zit.

“Sanne, moet dat nou precies vrijdag?”

Ik zei: “Ja, omdat school niet om jouw agenda heen draait.”

Hij keek me aan alsof ik onredelijk was.

“Altijd die toon. Echt altijd.”

Die toon. Ik hoor het nog.

Alsof ik niet zijn vrouw was maar een irritante collega.

We kregen geen grote ruzie. Ik had bijna gewild van wel. In plaats daarvan aten we zwijgend aardappels, sperziebonen en een droge slavink. Mees vertelde iets over een jongen uit zijn klas die met vuurwerk had geëxperimenteerd in maart, en ik weet nog dat ik dacht: zelfs dit gesprek voeren wij op automatisch piloot.

Later in bed lag Jeroen met zijn rug naar me toe. Ik keek naar het licht van zijn telefoon onder de deken. Dat blauwe schijnsel. Ik dacht nog: als ik nu mijn hand op zijn schouder leg, schrikt hij dan? En ik deed het niet.

Dat is misschien nog het ergste. Dat je op een gegeven moment zelf ook stopt met reiken.

Een paar maanden later zei mijn vriendin Marieke, op een terras aan de Eem, terwijl de wind mijn haar in mijn lipgloss blies:

“Je klinkt niet als iemand die moe is. Je klinkt als iemand die verdwijnt.”

Ik moest lachen, zo’n verkeerde lach. En toen begon ik te huilen. Midden op het terras, tussen de bitterballen en het geroezemoes.

Thuis heb ik die avond tegen Jeroen gezegd:

“Ik ben ongelukkig.”

Niet slim verpakt. Gewoon kaal.

Hij stond met één hand op de koelkastdeur. Ik zie dat beeld nog scherp. Alsof hij steun nodig had.

“Door mij?” vroeg hij.

En ik zei, na te lang stil te zijn geweest: “Niet alleen door jou. Maar ook niet zonder jou.”

Hij werd boos. Natuurlijk werd hij boos. Hij somde alles op wat hij deed. De hypotheek. De extra uren. Dat hij laatst nog met Mees naar voetbal was gegaan. Dat hij in het weekend de badkamer had gekit. Alsof liefde een lijstje is dat je kunt afvinken bij de bouwmarkt.

Ik zei dingen die ook lelijk waren. Dat ik me meer gezien voelde door de caissière van de Albert Heijn dan door hem. Dat als ik morgen zou verdwijnen, hij pas vrijdag zou merken dat er geen schone handdoeken meer waren.

Hij zei: “Hou toch op, San. Wat een onzin.”

San. Zo noemde hij me vroeger liefkozend. Die avond klonk het als wegwuiven.

We hebben daarna relatietherapie geprobeerd in Utrecht. Drie maanden. Woensdagavonden. Een kamer met slappe kruidenthee en een doos tissues die altijd te zichtbaar op tafel stond. Soms had ik hoop. Dan zei Jeroen opeens iets echts, iets zachts. Zoals:

“Ik weet niet meer hoe ik dichtbij haar moet komen zonder meteen het gevoel te hebben dat ik tekortschiet.”

Toen brak er iets in mij. Omdat het eindelijk eerlijk klonk. Omdat ik ook zag dat hij niet alleen hard was, maar ook bang.

Maar thuis trokken we toch weer onze oude jassen aan. Hij in stilte. Ik in verwijt.

Vorige maand sliep hij drie nachten bij zijn broer Bas in Leusden. Officieel “om na te denken”. In werkelijkheid denk ik dat hij gewoon even adem wilde halen zonder mijn ogen op zich. Zonder die vraag die ik niet eens meer hardop stelde.

Kom je nog terug naar mij, of alleen naar dit huis?

De kinderen voelen natuurlijk alles. Lotte vroeg laatst in de auto, heel voorzichtig:

“Zijn jullie boos op elkaar of gewoon… anders?”

Wat moet je dan zeggen? Ik heb bij het stoplicht gedaan alsof ik iets in mijn tas zocht, omdat ik anders meteen zou janken.

Jeroen is nu weer thuis. We functioneren. Dat is bijna nog verwarrender. We drinken koffie, regelen de agenda, bespreken de verbouwing van de schuur alsof we een projectteam zijn. Soms raakt hij per ongeluk mijn hand als we allebei naar de pindakaas grijpen en dan voel ik nog steeds stroom. Echt. Dat maakt het niet makkelijker.

Want wat zegt dat? Dat er nog iets is? Of alleen dat een lichaam herinneringen heeft die koppiger zijn dan verstand?

Ik weet niet of moed betekent dat ik blijf duwen en hopen tot we elkaar terugvinden. Of dat ik eindelijk durf toe te geven dat niet alles wat ooit echt was, voor altijd te redden is.

Wanneer vecht je voor liefde, en wanneer vecht je eigenlijk alleen nog tegen de leegte?