Rust? Eerst die hypotheek afbetalen! – Het drama van een Nederlands gezin om een eigen huis
‘Hoe kun je dit doen, mam? Dit is míjn huis!’ Mijn stem trilde, niet alleen van woede, maar ook van onmacht. Ik stond in de hal, mijn koffer nog in de hand, terwijl de geur van goedkope shag en frituur me tegemoet sloeg. Mijn broer Bas zat op mijn bank, zijn voeten op de salontafel, alsof hij hier altijd al woonde. Mijn moeder, Ans, keek me aan met die blik die ik zo goed kende: koppig, onverzettelijk.
‘Je weet dat Bas het moeilijk heeft,’ zei ze. ‘En jij was toch op vakantie. Het is maar voor even.’
Ik voelde hoe mijn hart bonkte in mijn borst. Voor even? Ik had jaren gespaard, gewerkt tot ik erbij neerviel, om eindelijk een eigen appartement te kopen in Utrecht. Elke maand weer die hypotheek betalen, elke euro omdraaien. En nu dit. Mijn moeder had zonder te vragen mijn sleutels aan Bas gegeven. Mijn privacy, mijn veilige plek – weg.
‘Mam, je begrijpt het niet,’ probeerde ik nog. ‘Dit is niet zomaar een logeerpartijtje. Dit is míjn thuis.’
Bas haalde zijn schouders op. ‘Doe niet zo moeilijk, Sanne. Je hebt toch plek zat? En trouwens, je was er niet eens.’
Ik slikte de tranen weg. ‘Dat doet er niet toe. Het gaat om het principe.’
Mijn moeder zuchtte diep. ‘Je bent altijd zo egoïstisch geweest, Sanne. Je broer heeft hulp nodig.’
Die woorden sneden dieper dan ik wilde toegeven. Egoïstisch? Was het egoïstisch om eindelijk iets voor mezelf te willen? Om na jaren zorgen voor anderen – voor haar, voor Bas – nu eens aan mezelf te denken?
De dagen daarna voelde het alsof ik in een slechte film leefde. Bas bleef hangen, at mijn eten op, liet zijn was slingeren. Mijn moeder kwam elke dag langs met boodschappen voor hem, maar nooit voor mij. Ik werkte thuis als administratief medewerker bij een verzekeraar; elke Zoom-meeting werd verstoord door Bas’ harde muziek of zijn vrienden die langskwamen.
Op een avond barstte ik. ‘Bas, wanneer ga je eigenlijk weg?’
Hij keek niet eens op van zijn telefoon. ‘Als ik iets anders heb gevonden. Mam zei dat ik hier zolang mocht blijven als nodig is.’
‘Maar dit is niet háár huis!’ riep ik uit.
Hij lachte schamper. ‘Jij denkt altijd dat alles om jou draait.’
Ik voelde me verraden door mijn eigen familie. Mijn moeder koos altijd zijn kant. Toen we klein waren kreeg hij altijd het laatste koekje, de grootste cadeaus met Sinterklaas. Ik was het brave meisje dat alles zelf moest oplossen.
De spanning liep op tot het ondraaglijke. Op een dag kwam ik thuis en zag ik dat Bas mijn spaargeld had gevonden – geld dat ik apart had gezet voor een nieuwe wasmachine – en het had gebruikt om zijn schulden af te lossen.
‘Je had het toch niet nodig,’ zei hij toen ik hem woedend confronteerde.
Ik kon niet meer. Ik belde mijn moeder. ‘Mam, dit kan zo niet langer. Je moet hem ophalen of ik bel de politie.’
Ze werd hysterisch aan de telefoon. ‘Hoe durf je! Je eigen broer op straat zetten? Wat ben jij voor dochter?’
Die nacht lag ik wakker in bed, luisterend naar Bas’ gesnurk in de kamer naast mij. Ik dacht aan vroeger: hoe we samen hutten bouwden in het park, hoe hij me beschermde tegen pestkoppen op school. Wanneer was alles zo scheefgegroeid?
Op een dag kwam mijn vader langs – gescheiden van mijn moeder sinds mijn twaalfde – en zag meteen hoe gespannen ik was.
‘Sanne,’ zei hij zacht, ‘je hoeft niet altijd iedereen te redden.’
Ik barstte in tranen uit. ‘Maar als ik het niet doe, wie dan wel?’
Hij pakte mijn hand vast. ‘Soms moet je jezelf redden.’
Dat was het moment waarop ik besloot dat het genoeg was. De volgende ochtend pakte ik Bas’ spullen in vuilniszakken en zette ze bij de voordeur.
‘Wat doe je nou?’ riep hij verontwaardigd.
‘Je moet weg,’ zei ik met trillende stem. ‘Dit is mijn huis en jij hebt mijn vertrouwen misbruikt.’
Hij schold me uit voor alles wat lelijk was, maar ik hield voet bij stuk. Mijn moeder kwam nog één keer langs om te schreeuwen dat ik haar nooit meer hoefde te bellen.
Het huis voelde leeg daarna – maar ook rustig. Voor het eerst in maanden kon ik weer ademen.
Toch bleef er iets knagen. Had ik het juiste gedaan? Was ik echt zo egoïstisch als zij zeiden? Of was het eindelijk tijd om voor mezelf te kiezen?
Soms staar ik naar de foto’s van vroeger: lachende gezichten, onbezorgde dagen in Zandvoort aan zee. Waar ging het mis? Kan een familie ooit echt herstellen van zo’n breuk?
Wat zouden jullie doen als je moest kiezen tussen je eigen geluk en de loyaliteit aan je familie? Is er ooit een goede oplossing als geld en verwachtingen alles vertroebelen?