Vader in de Schaduw: De Last van Mijn Vlucht
‘Je kunt niet zomaar verdwijnen, Daan! Je laat ons niet in de steek!’ De stem van Marieke trilt door de kleine woonkamer, haar handen om haar buik gevouwen. Ik weet nog precies hoe haar ogen glommen van tranen en woede, die avond in ons appartement in Utrecht. Buiten regende het, de druppels tikten als een klok die aftelt naar het moment waarop alles zou veranderen.
‘Ik kan dit niet, Marieke,’ fluisterde ik, mijn blik op de vloer gericht. ‘Drie kinderen… Ik ben hier niet klaar voor. Ik ben bang.’
Ze schudde haar hoofd, haar blonde haar plakte aan haar wangen. ‘Bang? Denk je dat ik niet bang ben? Maar we doen dit samen, Daan. Samen!’
Maar ik voelde me gevangen. Alsof de muren op me af kwamen, alsof de lucht uit de kamer werd gezogen. Mijn vader was ook weggegaan toen ik klein was. Misschien zat het in mijn bloed – het weglopen als het moeilijk werd.
Die nacht sliep ik niet. Ik hoorde Marieke huilen in de slaapkamer, hoorde haar fluisteren tegen haar buik: ‘Papa komt terug. Hij moet wel.’ Maar ik wist dat ik niet bleef. De volgende ochtend pakte ik mijn tas, liet een briefje achter – laf, ik weet het – en liep de regen in. Ik keek niet om.
Jaren gingen voorbij. Ik verhuisde naar Groningen, vond werk als vrachtwagenchauffeur. Lange dagen op de weg, nachten in motels waar niemand vragen stelde. Ik probeerde niet aan Marieke te denken, niet aan de kinderen die misschien op mij leken. Maar elke keer als ik in een spiegel keek, zag ik de lafaard die ik was geworden.
Op een dag kreeg ik een brief van mijn moeder. ‘Marieke heeft het zwaar,’ schreef ze. ‘De kinderen zijn nu zes. Ze vragen naar je.’
Ik las die zin wel honderd keer. Ze vragen naar je. Wat moest ik zeggen? Dat hun vader te bang was om te blijven? Dat hij zichzelf haatte om wat hij had gedaan?
De weken daarna werd het verlangen om terug te keren ondraaglijk. Ik droomde van drie kleine gezichten, van Marieke’s lach zoals die vroeger was – open en warm. Maar wat als ze me haatten? Wat als ze beter af waren zonder mij?
Toch stapte ik op een koude novemberdag in de trein naar Utrecht. Mijn handen trilden toen ik voor het oude appartement stond. Alles was hetzelfde en toch anders; er stond een kinderfietsje tegen de muur, een tekening hing achter het raam.
Ik belde aan. Het duurde even voordat er werd opengedaan. Marieke stond daar, ouder geworden, haar ogen donkerder dan ik me herinnerde.
‘Daan,’ zei ze alleen maar.
‘Mag ik… Mag ik even met je praten?’ vroeg ik zacht.
Ze liet me binnen zonder iets te zeggen. De woonkamer rook naar koffie en iets zoets – misschien appeltaart. Op tafel lagen schoolboeken en kleurpotloden.
‘Ze zijn boven,’ zei Marieke. ‘Ze weten niet dat je komt.’
Ik knikte, durfde haar nauwelijks aan te kijken.
‘Waarom ben je teruggekomen?’ vroeg ze na een lange stilte.
‘Omdat ik niet langer kan leven met wat ik heb gedaan,’ zei ik eerlijk. ‘Omdat ik jullie mis. Omdat… omdat ik hoop dat jullie me ooit kunnen vergeven.’
Ze lachte schamper. ‘Vergeving? Daan, je hebt zes jaar gemist. Eerste stapjes, eerste woordjes, slapeloze nachten… Alles heb ik alleen gedaan.’
‘Ik weet het,’ fluisterde ik. ‘En het spijt me zo.’
Op dat moment kwamen er drie kinderen de trap af gestormd – twee meisjes met lange vlechten en een jongen met sproeten op zijn neus. Ze keken me aan alsof ze een geest zagen.
‘Mama?’ vroeg één van de meisjes aarzelend.
Marieke slikte en knikte langzaam. ‘Dit is jullie vader.’
De jongen fronste zijn wenkbrauwen. ‘Waarom was je weg?’
Ik voelde mijn keel dichtknijpen. ‘Omdat ik bang was,’ zei ik zachtjes. ‘Maar dat was fout van mij. Jullie verdienen beter.’
Het bleef stil. De kinderen keken naar hun moeder, naar mij, naar elkaar.
‘Kun je blijven eten?’ vroeg het andere meisje ineens.
Marieke keek me aan, haar blik ondoorgrondelijk.
‘Blijf maar,’ zei ze uiteindelijk zacht.
Die avond at ik voor het eerst in jaren weer aan tafel met mijn gezin. Er werd weinig gepraat; de kinderen observeerden me alsof ze probeerden te begrijpen wie deze man was die hun vader moest zijn.
Na het eten hielp ik met afruimen, terwijl Marieke de kinderen naar bed bracht. Toen ze terugkwam, stond ze stil in de deuropening.
‘Denk niet dat alles nu goed is,’ zei ze scherp. ‘Je moet hun vertrouwen verdienen.’
‘Dat weet ik,’ antwoordde ik.
De weken daarna kwam ik elke woensdag langs. Ik bracht boeken mee, hielp met huiswerk, leerde hun favoriete spelletjes kennen. Maar het schuldgevoel bleef knagen; bij elk lachje dacht ik aan alles wat ik had gemist.
Op een dag vroeg mijn zoon – Lucas – of ik meeging naar zijn voetbalwedstrijd.
‘Natuurlijk,’ zei ik meteen.
Op het veld voelde ik me weer even vader – trots toen hij scoorde, nerveus toen hij viel en huilde. Na afloop rende hij naar me toe en sloeg zijn armen om mijn middel.
‘Blijf je nu altijd?’ vroeg hij zachtjes.
Mijn hart brak bijna van geluk en verdriet tegelijk.
‘Ik ga nergens meer heen,’ beloofde ik.
Toch bleef Marieke afstandelijk. Soms ving ik haar blik als ze dacht dat ik niet keek – vol pijn en wantrouwen.
Op een avond zat ze tegenover me aan tafel terwijl de kinderen sliepen.
‘Daan,’ begon ze aarzelend, ‘denk je dat mensen echt kunnen veranderen?’
Ik dacht aan mijn vader, aan mezelf, aan alle fouten die zich als schaduwen achter me aaneenregen.
‘Ik weet het niet zeker,’ gaf ik toe. ‘Maar ik wil het proberen – voor jou, voor hen.’
Ze knikte langzaam en veegde een traan weg.
‘Misschien… misschien kunnen we ooit vrienden worden,’ fluisterde ze.
Die nacht lag ik wakker op de bank en luisterde naar het zachte ademhalen van mijn kinderen boven me. Voor het eerst voelde ik hoop – broos en kwetsbaar, maar echt.
Soms vraag ik me af: verdient iemand als ik een tweede kans? Kun je ooit genoeg doen om goed te maken wat je hebt aangericht? Misschien weten jullie het antwoord beter dan ik.