De dag dat alles veranderde: een erfenis in de rechtszaal
‘Serieus, Anne? Die jurk? Heb je die uit de kledingcontainer gevist?’
De woorden van Daan snijden dwars door de stilte in de rechtszaal. Zijn stem galmt, net iets te hard, zodat zelfs de bode even opkijkt. Ik voel mijn wangen gloeien, maar ik recht mijn rug. Mijn vingers klemmen zich steviger om het handvat van mama’s oude leren tas. De geur van haar parfum hangt er nog vaag in, een troost tussen het kille neonlicht en de muffe geur van bleekmiddel en oude dossiers.
‘Misschien wel,’ zeg ik zacht, ‘maar ik hoef tenminste niet te doen alsof ik iemand anders ben.’
Daan’s mondhoeken trekken omhoog in die bekende, spottende grijns. ‘Ach Anne, altijd zo dramatisch. Misschien moet je straks een toneelstukje opvoeren voor de rechter. Wie weet krijg je dan nog wat extra alimentatie.’
Ik kijk naar zijn dure pak, zijn blinkende horloge – cadeaus aan zichzelf, betaald van onze gezamenlijke rekening, vlak voordat hij me verliet voor een jongere vrouw. Mijn hart bonkt in mijn borstkas. Ik wil schreeuwen, hem slaan, wegrennen. Maar ik blijf zitten. Voor Lotte. Voor onze dochter.
De rechter komt binnen. Iedereen gaat staan. Mijn advocaat, mevrouw Van Dijk, knikt me bemoedigend toe. Ze weet hoe zwaar dit voor me is – niet alleen het verlies van mijn huwelijk, maar ook het verlies van zekerheid, van toekomstplannen. Alles wat ik dacht te weten over liefde en vertrouwen is in rook opgegaan.
‘Mevrouw de Vries,’ begint de rechter, ‘heeft u nog iets toe te voegen voordat we overgaan tot ondertekening?’
Ik slik. Mijn stem trilt als ik antwoord: ‘Nee, edelachtbare.’
Daan ondertekent de papieren met een zwierige handtekening. Hij kijkt niet eens op. Voor hem is dit een formaliteit, een laatste stap voordat hij zijn nieuwe leven kan beginnen. Voor mij voelt het als het einde van alles.
Plotseling wordt er op de deur geklopt. Een jonge vrouw in een net mantelpakje stapt naar binnen en fluistert iets in het oor van de rechter. De rechter fronst en knikt dan naar mij.
‘Mevrouw de Vries, er is iemand voor u. Het lijkt dringend.’
Verward sta ik op en volg de bode naar een kleine kamer naast de rechtszaal. Daar zit notaris Van Leeuwen, een oude vriend van mijn moeder. Zijn ogen zijn rood omrand.
‘Anne,’ zegt hij zacht, ‘het spijt me dat ik je zo moet storen. Maar… je tante Els is vannacht overleden.’
Mijn adem stokt. Tante Els was mama’s jongere zus – excentriek, kinderloos, altijd op reis. We hadden al jaren geen contact meer gehad na een ruzie over een oude familiefoto.
‘Ze heeft je alles nagelaten,’ zegt Van Leeuwen terwijl hij een envelop overhandigt. ‘Het huis in Haarlem, haar spaargeld… alles.’
Ik staar hem aan, niet in staat te spreken. Mijn hoofd duizelt. Het huis waar ik als kind speelde, waar mama en Els urenlang thee dronken in de tuin vol rozenstruiken… Mijn hart breekt opnieuw, maar nu van dankbaarheid en verdriet tegelijk.
‘Waarom… waarom ik?’ fluister ik.
Van Leeuwen glimlacht flauwtjes. ‘Ze zei altijd: “Anne begrijpt wat echt belangrijk is.”’
Terug in de rechtszaal voelt alles anders. Daan kijkt verbaasd als ik weer binnenkom, mijn ogen rood van het huilen – maar niet langer van verdriet om hem.
‘Is er iets?’ vraagt hij met gespeelde bezorgdheid.
Ik schud mijn hoofd en teken de papieren. De rechter wenst ons sterkte en sluit de zitting af.
Buiten op de stoep komt Daan naast me lopen. ‘Wat was dat net?’ vraagt hij argwanend.
‘Familiezaken,’ zeg ik kortaf.
Hij grijnst weer die nare grijns. ‘Nou, veel succes met je tweedehands leven.’
Ik kijk hem recht aan. ‘Weet je Daan? Soms krijg je meer dan je verdient – en soms krijg je precies wat je verdient.’
Hij lacht schamper en loopt weg naar zijn glimmende leaseauto.
Thuis trek ik mijn tweedehands jurk uit en ga op bed liggen met mama’s tas tegen mijn borst gedrukt. Lotte komt binnen en kruipt naast me.
‘Gaat het mam?’ vraagt ze zacht.
Ik knik en strijk haar haren uit haar gezicht. ‘Weet je lieverd,’ zeg ik, ‘soms lijkt het alsof alles tegenzit… maar dan gebeuren er dingen die je nooit had verwacht.’
Die avond bel ik mijn broer Pieter om het nieuws te vertellen. Hij is stil aan de andere kant van de lijn.
‘Dus… jij krijgt alles?’ vraagt hij uiteindelijk.
‘Ja,’ zeg ik zacht. ‘Maar Pieter… Ik wil delen. Tante Els zou dat gewild hebben.’
Hij zucht opgelucht. ‘Dank je, Anne. Ik was bang dat dit ons uit elkaar zou drijven.’
‘Niets of niemand krijgt dat voor elkaar,’ zeg ik vastberaden.
De dagen daarna zijn een waas van regelen, herinneringen ophalen en afscheid nemen van tante Els in haar lege huis vol boeken en schilderijen uit verre landen. Ik vind oude brieven tussen haar spullen – brieven aan mij, nooit verstuurd:
“Lieve Anne,
Als je dit ooit leest, hoop ik dat je weet hoeveel ik van je hou…”
Ik huil om alles wat verloren is gegaan – maar ook om alles wat gebleven is: familie, herinneringen, liefde die sterker is dan geld of bezit.
Op de dag dat ik officieel eigenaar word van het huis in Haarlem, sta ik in de tuin tussen de rozenstruiken en voel ik me voor het eerst sinds maanden licht en vrij.
Daan belt nog één keer. Hij vraagt of ik hem kan helpen met zijn belastingaangifte – alsof er niets gebeurd is.
‘Nee Daan,’ zeg ik rustig. ‘Dit hoofdstuk is gesloten.’
Als ik ophang kijk ik naar Lotte die door de tuin rent met haar nieuwe hondje – gekocht van tante Els’ spaargeld – en ik glimlach door mijn tranen heen.
Was dit allemaal nodig om te ontdekken wat echt belangrijk is? Of had ik dat altijd al geweten? Wat zouden jullie doen als je ineens alles kreeg wat je dacht te willen – maar ontdekte dat geluk ergens anders lag?