Mijn huis, haar regels: Hoe mijn zus mijn leven overnam

‘Waarom staat jouw fiets weer midden in de gang, Anneke? Je weet dat ik daar altijd struikel als ik thuiskom.’ Mijn stem trilt, niet alleen van irritatie, maar ook van vermoeidheid. Anneke kijkt nauwelijks op van haar telefoon. ‘Ach kom op, Marloes, het is maar een fiets. Je doet zo moeilijk de laatste tijd.’

Het is alweer vier maanden geleden dat Anneke, mijn oudere zus, bij mij introk. Haar huwelijk met Erik was na zestien jaar gestrand. Ze stond op een koude dinsdagavond voor mijn deur in Utrecht, haar koffers in de hand, ogen rood van het huilen. Natuurlijk zei ik ja toen ze vroeg of ze tijdelijk bij mij kon wonen. Familie helpt elkaar, toch?

In het begin voelde het zelfs gezellig. We dronken wijn op de bank, keken oude afleveringen van ‘Wie is de Mol?’ en haalden herinneringen op aan onze jeugd in Amersfoort. Maar langzaam sloop er iets in ons samenzijn wat ik niet had zien aankomen: Anneke nam niet alleen een kamer in mijn huis in beslag, maar stukje bij beetje ook mijn leven.

Het begon met kleine dingen. Haar koffiemokken bleven op tafel staan, haar schoenen lagen verspreid door de gang. Ze gebruikte mijn dure shampoo zonder te vragen. ‘Ik koop morgen wel nieuwe,’ zei ze dan luchtig. Maar morgen kwam nooit.

Na een paar weken veranderde de sfeer. Anneke nam het voortouw in het huishouden, maar niet op een manier die ik prettig vond. Ze herschikte mijn keukenkastjes (‘veel handiger zo’), gooide mijn oude theedoeken weg (‘die zijn toch versleten?’) en nodigde haar vriendinnen uit zonder overleg. Op een avond kwam ik thuis na een lange werkdag en trof ik drie onbekende vrouwen aan mijn eettafel. ‘Dit is Marloes, mijn zus,’ stelde Anneke me voor, alsof ik een bijrol speelde in mijn eigen huis.

‘Wil je er misschien even bij komen zitten?’ vroeg één van hen vriendelijk. Maar ik was te moe om sociaal te doen en trok me terug op mijn kamer. Daar hoorde ik hun gelach en het geklingel van wijnglazen tot diep in de nacht.

De volgende ochtend stond Anneke in de keuken, fris en vrolijk alsof er niets aan de hand was. ‘Je moet echt eens wat meer ontspannen, Marloes,’ zei ze terwijl ze haar havermout roerde. ‘Je werkt te hard.’

Ik voelde me steeds meer een vreemdeling in mijn eigen huis. Mijn routines werden verstoord; zelfs de geur van haar parfum in de badkamer irriteerde me. Toch hield ik mijn mond. Anneke had het zwaar genoeg met haar scheiding en haar onzekerheid over de toekomst. Wie was ik om haar nog meer verdriet te doen?

Maar het knaagde aan me. Op een avond zat ik alleen op het balkon, starend naar de lichtjes van de stad. Mijn telefoon trilde: een appje van onze moeder.

‘Hoe gaat het met jullie? Anneke zegt dat ze zich eindelijk weer thuis voelt.’

Thuis? Ik voelde me allesbehalve thuis.

De weken gingen voorbij en de spanningen liepen op. Op een zaterdagmiddag kwam ik thuis van boodschappen doen en zag ik dat Anneke een deel van mijn kleding uit de kast had gehaald.

‘Wat doe je?’ vroeg ik scherp.

Ze keek me verbaasd aan. ‘Ik dacht dat je deze trui toch nooit meer droeg? Ik wilde hem even passen voor dat etentje vanavond.’

‘Dat is niet het punt, Anneke! Dit is míjn kast, míjn huis! Kun je alsjeblieft gewoon even vragen voordat je aan mijn spullen zit?’

Ze gooide de trui terug op het bed en trok haar wenkbrauwen op. ‘Je hoeft niet zo te schreeuwen. Je bent echt veranderd sinds ik hier woon.’

Die woorden bleven hangen als een koude mist in de kamer. Was ik veranderd? Of was zij degene die alles naar haar hand zette?

’s Avonds belde ik mijn beste vriendin, Sanne.

‘Je moet grenzen stellen, Marloes,’ zei ze beslist. ‘Dit is jouw huis. Je mag best voor jezelf opkomen.’

Maar hoe doe je dat tegen je eigen zus? De zus met wie je vroeger urenlang hutten bouwde in de tuin, die je troostte toen je eerste vriendje het uitmaakte? Ik voelde me verscheurd tussen loyaliteit en zelfbehoud.

De volgende dag besloot ik met Anneke te praten. Mijn hart bonsde in mijn borst toen ik haar aantrof in de woonkamer, verdiept in een sollicitatiebrief.

‘Anneke, kunnen we even praten?’

Ze keek op, zichtbaar geïrriteerd. ‘Nu? Ik ben bezig.’

‘Het moet nu,’ zei ik vastberaden.

Ik vertelde haar alles: hoe ik me buitengesloten voelde, hoe haar aanwezigheid steeds zwaarder op me drukte, hoe ik verlangde naar rust en privacy.

Anneke luisterde zwijgend, haar gezicht strak.

‘Dus je wilt dat ik wegga?’ vroeg ze uiteindelijk zacht.

‘Ik weet het niet,’ fluisterde ik. ‘Maar zo kan het niet langer.’

Er viel een pijnlijke stilte.

‘Weet je wat het is?’ zei Anneke uiteindelijk met trillende stem. ‘Ik heb alles verloren: mijn huis, mijn huwelijk… En nu lijk ik ook nog jou kwijt te raken.’

Mijn hart brak bij die woorden, maar tegelijkertijd voelde ik opluchting dat alles eindelijk uitgesproken was.

De dagen daarna waren ongemakkelijk. We liepen om elkaar heen als schimmen. Uiteindelijk vond Anneke via via een tijdelijke studio in Overvecht. Op de dag van haar vertrek omhelsden we elkaar lang en stevig.

‘Dank je wel dat je er was,’ fluisterde ze.

‘Jij ook,’ zei ik zacht.

Nu zit ik hier alleen aan tafel, met twee mokken thee – één voor mij, één voor haar – uit gewoonte nog steeds naast elkaar gezet.

Was het egoïstisch om mijn grenzen te bewaken? Of is liefde soms juist eerlijk durven zijn?

Wat zouden jullie doen als familie je ruimte inneemt? Waar trek jij de grens?